Ontwerp een kunstwerk voor de plek waar het Nederlandse en het Duitse gebied van 'Moor is meer' aan elkaar grenst. Dat was de opdracht. Het ging met name om de brug over de grens- loot. Het fiets- en wandelpad dat over de brug voert, verbindt Lager Bathorn via Twist-Bült met Nieuw- Schoonebeek. Dat de brug uit betonplaten bestaat is een gegeven, net als de aanplant van een jonge lindeboom op iedere hoek van de brug. Dit zijn de achtergonden en over- wegingen die geleid hebben tot het kunstwerk.

Vlakbij is een boer bezig op het land, verder weg op de grotere wegen rijdt verkeer. De streek ziet er met wat boerderijen, huizen, landerijen, bosschages, een beek en een sloot heel gewoon uit. Het is een sober en ingetogen landschap, een werklandschap, zomaar een plek aan de grens tussen Duitsland en Nederland. Natuurlijk heeft het gebied een geschiedenis en een toekomst, maar aan het land zelf is die voor de leek niet af te lezen. Het zijn de bewoners die het landschap kleur geven door er te wonen en te werken, door hun plannen en verwachtingen en door hun herinnering aan hoe het vroeger was. In dit stille werklandschap past volgens ons alleen een kunstwerk dat ingetogen en functioneel de bestaande elementen in het land ondersteunt. Wel opvallend, maar zonder visueel geweld, zonder kabaal, zonder grote contrasten. We hebben daarom gezocht naar een manier om de verhalen van de bevolking, de brug, de linden en het landschap op een verrassende maar ingetogen manier met elkaar te verbinden. De lindeboom De lindeboom is vroeger veel gebruikt in dorpskernen. De boom was dan een ontmoetingspunt voor formele en informele gebeurtenissen. Onder de boom werd vergaderd, rechtgesproken, gestraft en gevreeën. De linde heeft ook een symbolische functie in het verbinden van de wereld van de mensen met die van de voorvaderen en de goden. Linden werden om die symboliek uit te drukken zo gesnoeid dat er drie etages ontstonden. Toch is de linde hier een opvallende boom; de eik en de berk zijn dominant. De linde groeit langzaam, maar kan wel erg oud worden. De eerste tientallen jaren blijven de linden bij de brug dus arm en mager. De brug Bruggen zijn een verbinding tussen twee plekken, maar een brug kan ook gezien worden als een symbolische verbinding. Deze brug verbindt niet alleen twee landen, maar maakt ook het contact tussen de mensen in de buurt wat makkelijker en maakt het mogelijk dat bewoners en gasten die de route volgen het landschap kunnen beleven. De brug is ook een verbinding tussen verleden en toekomst. We brengen dit tot uitdrukking door onze gesprekken met bewoners zoveel mogelijk bij de brug te laten plaatsvinden. De geschiedenis Uit de gesprekken en vergaderingen met bewoners en overleggroepen is een ware stortvloed aan informatie losgekomen. Laagveen, Grens-Aa, Schoonebeekerdiep, overstromingen, oer, weidegebied, kuddes, boo's, brandcultuur, armoede, kerktwisten, drielandenpunt, grenstractaten - de geschiedenis van de streek gaat heel ver terug. Tegelijk valt het op dat iedereen weer andere verhalen heeft en dat de feiten en de interpretaties van elkaar verschillen. Dezelfde feiten maken verschillende verhalen mogelijk. Er is een overdaad aan informatie. Wat blijft is dat iedereen ook een persoonlijke beleving van het gebied heeft. Die is uiteindelijk doorslaggevend voor hoe het landschap wordt ervaren. Het ontwerp De brug is twee meter breed en dertien meter lang. De leuningen zijn van verzinkt staal; het wegdek bestaat uit betonplaten. De oprit van de brug is opvallend blauw tussen het zanderige pad en het groen-bruine begroeiing. Het beton van de oprit is bedekt door een grote foto van een blauwe wolkenlucht. In het blauw is een kort gedicht te lezen. Het brugdek zelf is verborgen onder een duizeligmakende reeks afbeeldingen van het groene bladerdak van volwassen lindebomen. De afrit aan het einde van de brug lijkt weer de wolkenlucht te weerspiegelen. Opnieuw staat er tekst in het blauw. Het gaat om hetzelfde gedicht als op de oprit, maar nu in de andere taal. De tekst geeft in het Duits en in het Nederlands een eigen beleving weer van wat we op deze plek gezien en gehoord hebben. De streek, het verleden, de toekomst en de beleving van het gebied worden met elkaar verbonden. Door deze ingreep wordt de brug een bijzondere plek in het landschap. Het is allereerst een functionele verbinding tussen twee landen. Maar het wordt ook een plek met een verrassing, met - wie weet - een moment van vervreemding en overpeinzing. We geven de voorbijganger in het hier en nu een blik op de schoonheid die de lindebomen in de toekomst zullen krijgen. De symbolische waarde van de lindebomen wordt hierdoor versterkt, net als de symboliek van de brug als verbindend element. Het geheel is allereerst mooi, dan pas ongewoon. Tegelijk geeft de combinatie van lucht, bladeren en tekst aan dat het altijd de kijker zelf is die het landschap kleurt. Wie op afstand over het gebied kijkt ziet de brug en de aankleding niet eens. Ook van dichtbij valt er niets op. Wandelaars of fietsers ontdekken de wolken en het bladerdak op de brug pas als ze er vrijwel bovenop staan. Niet als een om aandacht schreeuwend element. Wel als een ingetogen, stille, visuele verrassing in de route. De poëzie De tekst is een integraal onderdeel van het ontwerp. Op het brugdek is een tekst zowel in het Nederlands als in het Duits weergegeven; de Engelse vertaling staat alleen op internet: hier in een leeg en haast onzichtbaar land heb ik geen verleden ik schep een handvol zand en laat het waaien stuiven het stof verkleurt naar rood naar goud naar zon een trage vlinder vangt mijn blik dan verder weg een vogel en ik snap dat als ik wacht vergroei met wat hier leeft dit stille land zich kennen laat zich traag ontpopt verandert in een plek om van te houden hier in einem leeren fast unsichtbaren land habe ich keine geschichte ich grabe eine handvoll sand und lass ihn wieder stauben verwehen die körner färben nach rot nach gold nach sonne ein schmetterling fängt meinen blick dann weiter weg ein vogel und ich versteh dass wenn ich länger warte eins werde mit allem was hier lebt dies stille land sich träge entpuppt verändert sich erkennen und schliesslich von mir lieben lässt here in this empty and almost invisible land i have no past i scoop up a handful of sand and the wind blows and scatters the dust turning from red to gold to sunshine a slow butterfly catches my eye then further off a bird and i know that if i stay and fuse with everything that lives here this quiet land will open up emerging slowly changing into a place to love De Duitse vertaling is van Heino Müller, de Engelse vertaling is gemaakt door Tsead Bruinja. Eerder hebben zij ook de tekst van en in andere installaties vertaald: Tekst: Saskia Boelsums en Peter Veen. Alle rechten voorbehouden. «  [ T e r u g ]